|
نویسنده : مصطفی علیزاده گل سفیدی
|
|
1389/03/24 ساعت 22:12:40 |
|
ايران كشور قناتها
مي دانيم كه تمدن هاي بزرگ مانند مصر ، بین النهرین ، هند ، چین و... در كنار رودخانه ها شكل گرفتند.اما نبوغ ايراني سبب گرديد تا در حاشيه كويرو دور از رودخانه تمدن هایی بزرگ و شهرهايي آباد بوجود آورند. ايرانيان با نبوغ خود سفره هاي زير زميني آب را شناسايي كردند و با كندن قنات و تونل ، آبهاي شيرين دامنه هاي كوهستان را به حاشيه كوير ، شهرها ، روستاها و به اراضي كشاورزي بردند. قنات يكي از شگفت انگيزترين كارهاي دستجمعي و يكي از پيشرفته ترين تكنيك ها براي رسيدن به آب است كه سابقه ي آن به عصر آهن باز مي گردد ، اگرچه اسناد مكتوب حكايت از آن دارد كه تمدن هخامنشي در سايه قناتها توسعه و گسترش پيدا كرد اما به هر حال قنات اختراع ايراني و يكي از مظاهر خاص تمدن ايراني قلمداد مي شود كه بعدها اين تكنيك ناب ايراني به مناطق ديگر جهان مانند مناطق جنوبي خليج فارس ، شمال افريقا ، اسپانيا ، غرب امريكا و شيلي نيز راه پيدا كرد. طول كل قناتهاي ايران 400هزار كيلومتر ، بيشتر از مسافت زمين تا كره ي ماه برآورد شده است .
« هانري گوبلو» كه دهها سال پيرامون قناتهاي ايران تحقيق كرده است ، عظمت قناتهاي ايران را برابر با ديوار چين مي داند. در حال حاضر 40000قنات فعال در ايران به طول 272000كليومتر وجود دارد. عميق ترين قنات در گناباد با 340متر عمق مادر چاه و طولاني ترين قنات در يزد با 100كيلومتر طول قرار دارد.
آنچه كه در باره قناتها مي توان گفت آنست که در مناطق خشك و كم آب ، حفر وكندن دهها كيلومتر قنات و انتقال ميليونها تن گل و سنگ از عمق زمين به سطح زمين فقط با نگاهي توام با احترام به آب ، ممكن و مقدور است. آب بايد به اندازه اي ارزشمند و مقدس باشد كه انسانها براي دستيابي به آن چنين سختكوش و فداكارباشند. بعد از جاري شدن آب قنات بر سطح زمين ، آب دهها كيلومتر جريان دارد و مردم از آن استفاده مي كنند بدون اينكه آلوده گردد يا تعرضي به آن شود. در اين مناطق فقط با شكل گيري نظام ارزشي خاص كه آب را تقديس مي كند و به ديده ي احترام به آب نگاه مي كند ، آب حرمت پيدا مي كند و امكان استفاده از آب ميسر مي شود. در اين مناطق تقديس آب در قالب نيايشها ، سپاسگزاريها ، مهرورزي ، قناعت ، صرفه جويي ، سخت كوشي و تلاش ، ايثار و فداكاري ، صبر و تواضع تجلي و تبلور مي يابد. كندن ،حفر ، تعمير و مرمت قنات ، پاسباني و نگهباني از آب و حفظ و مراقبت از آن تقديس مي يابد و به فرهنگي ارزشمند تبديل مي گردد. با اعتقادات ديني و مذهبي مردم آميخته و عجين مي شود تا از اين ماده ي زندگي بخش در اين مناطق خشك و كم آب بيشترين استفاده صورت گيرد.
|
