|
اعدام شیخ فضل الله نوری از نگاه جلال آل احمد |
|
|
|
نویسنده :برگرفته از کتاب سردار اسعد بختیاری
|
|
1389/03/25 ساعت 20:05:37 |
|
اعدام شیخ فضل الله نوری از نگاه جلال آل احمد
يكي از نكات منفي در عملكرد سران فاتح تهران ، دستگيري و اعدام « شيخ فضل الله نوري » بود. با ورود مشروطه خواهان به تهران اولين اقدام آنها دستگيري شيخ فضل الله مجتهد بزرگ و با نفوذ و مورد وثوق علماء و مراجع نجف اشرف بود. فاتحان تهران برای در امان ماندن از تبعات برخورد ناشایست با شیخ ، « يفرم خان ارمني » را مامور اينكار کردند. وی به اتفاق چند نفر مسلح ، شبانه به منزل شيخ ريخته وي را دستگير كرده ، کشان کشان بيرون آورده سوار درشکه نموده به اداره نظميه در ميدان توپخانه بردند و به حبس انداختند. شيخ عليرغم توصيه ي سفراي كشورهاي بيگانه حاضر نشد به سفارت بيگانه پناه ببرد.به دستور فاتحان تهران ، سريعاً دادگاهي تشكيل گرديد كه « جعفرقلي خان سردار بهادر» عضو گروه قضات آن بود. اين دادگاه فرمايشي با سرعت و ظرف کمتر از يک ساعت ، راي به اعدام شيخ صادر کرد و بلافاصله شيخ در تاريخ 13 رجب 1327 قمری در ميدان توپخانه در ميان بهت و شگفتی مجاهدين و آزاديخواهان واقعي و مردم متدين به دار آويخته شد. برخی از طرفداران دو آتشه مشروطه نيز کف زدند و ابراز خوشحالی کردند.
شيخ فضل الله نوري شريعت خواه و خواستار ديده باني و نظارت علماء در تصويب قوانين بود تا مصوبات مجلس شوراي ملي با موازين شرعي مخالفتي نداشته باشند. لذا از طرف روشنفكران لاييك و سكولار و برخي طرفداران مشروطه به شدت مورد حمله بود و دولت انگليس نيز از او بسيار ناخرسند بود زيرا شيخ معتقد بود اگر مقصود از مشروطيت تقويت اسلام بود ، انگليس حامی آن نمی شد. لذا انگليسی ها از اعدام وي استقبال نمودند. زيرا نماينده ي انگليس در گزارشي كه به « سرادوارد گري» داده است، مي نويسد: « شيخ فضل الله براي مملكت خود خطر بزرگي بودخوب شد ايران او را از ميان برداشت.»(باستانی پاریزی ، 1383 :164 )
بسياری معتقد هستند « وثوق الدوله » كه عامل بيگانه بود و بعداً وزير امور خارجه شد ، تلاش زيادي در اغفال « نايب السلطنه عضدالملك » كرد تا موجبات اعدام ناجوانمردانه ي شيخ فراهم شود. همچنين سپهدار و سردار اسعد نيز در اين راستا تلاش بسيار کردند
مرحوم جلال آل احمد در کتاب «غرب زدگی» در باره اعدام شیخ فضل الله نوری می نویسد:« من نعش آن بزرگوار را بر سر دار همچون پرچمی می دانم که به علامت استیلای غرب زدگی پس از دویست سال بر بام مملکت ما افراخته شد و اکنون در لوای این پرچم ما شبیه به قومی از خود بیگانه ایم.»
منابع:
1 - باستانی پاريزی ، محمد ابراهيم « تلاش آزادی » تهران ، نشر علم ، 1383.
2- آل احمد ، جلال « غرب زدگی»
موضوع مرتبط
مجاهدان روز شنبه
پاسخ به افاضات حسن دهقانی شوینی و فرشاد جهانبخشی هلیسادی ، فرشاد جهانبخشی ، بختیاری -هلوسعد ، بختیاری + هلوسعد
حسن دهقانی شوینی و فرشاد جهانبخشی بدانند!
|
