نامه 32 نفر از کلانتران هفت لنگ بختیاری در اعلام نارضایتی از خوانین

معرفی یک سند با ارزش تاریخی

یکی از علل قیام عمومی بختیاری‌ها به رهبری علی مردان خان در سال 1308شمسی و همراهی بسیاری از خوانین جوان با وی، اعتراض و واکنش شدید به سیاست‌ها و رفتارهای ستمگرانه برخی از خوانین بختیاری بود. در نامه‌های علی مردان خان و دیگر گزارشات، نارضایتی از رویه و رفتار ظالمانۀ خوانین کاملاً مشهود است. خوانین حکومتگر در بختیاری، در سال‌های پایانی سلسله قاجار و در آغاز سلطنت رضا شاه، با استفاده از ضعف حکومت مرکزی، به مردم ظلم و ستم فراوانی روا داشتند که خود اعتراضات گسترده‌ای را به دنبال داشت. بارزترین نمونه هایش، تشکیل «هیأت اتّحادیۀ چهارمحال و پشتکوه» و قیام عمومی سال 1308 شمسی می‌باشد.

نامه کلانتران هفت لنگ

   در تاریخ 20 محرم سال 1348 ﻫ.ق. مصادف با 7 تیرماه 1308 شمسی،32 نفر از سران و کلانتران طوایف مختلف هفت لنگ بختیاری نامه‌ای خطاب به خوانین خان میرزا نوشته و از آنان درخواست همکاری و مساعدت نمودند،تا در قیام عمومی سال 1308 آنان را همراهی کنند. در این نامه آشکارا انگیزۀ قیام هفت‌لنگ‌ها ، نارضایتی از اولاد جعفرقلی خان ذکر شده است. این نامه که یک سند با ارزش تاریخی به شمار می‌آید 32 نفر از بزرگان ، کلانتران و سرشناسان تعدادی از طوایف هفت لنگ بختیاری شامل: 11 نفر بابادی ، 5نفر بابااحمدی ، 2 نفر بختیاروند ، 4نفر ململی ، 2 نفر منجزی ، 2نفر موری ، 1نفر اسیوند ، 1نفر باورساد ،4نفر شهنی، آن را امضاء و مهر کرده‌اند. در بین امضاء کنندگان اسامی: آبندر و آسکندر بابااحمدی، حاجت مراد بختیاروند، آعزیزالله ، آنصرالله، آاکبر و آطهماس شهنی، ملا محمد و ملا بازفتی موری و آفرهاد منجزی چلویی دیده می‌شود.

 متن نامه چنین است:

«جنابان مستطابان اجل گرام! والا مقام آقای باباخان و آقای موسی خان و عموم برادران و خوانین محترم بابادی، دام مجدهم العالی!
... لازم است پیوسته از سلامتی حالات شریفان استسفار و قضایای واقعه و حادثات را به عرض برسانیم و اینست که تمام وضعیت عموم ایلات بختیاری را مستحضر بوده، در این مدت روزگار دراز چه خدمت‌ها و جانبازی‌ها و فداکاری‌ها که در ایران از برای اولاد مرحوم جعفرقلی نمودیم و تصدیق می‌فرمائید تمام خدمات بی‌نتیجه و جانفشانی‌ها به هدر رفته و به هیچ وجه اظهار قدردانی و حقوق‌شناسی هم نکرده، چنانچه گفته‌اند: بی‌مزد بود و منّت هر خدمتی کردم؛ یا رب مباد کس را مخدم [مخدوم] بی‌عنایت. عجالتاً پیش آمد روزگار این است، چون عموم ایلات بختیاری دیدند که تمام جانفشانی‌ها به هدر می‌رود از آن‌ها هم گذشتند. کار را به جایی رسانیده‌اند که نوامیس بختیاری دارد از میان می‌رود. خوانین عظام از این مرحله نهایت بشاشت را هم دارند، ناموس بختیاری مستملکاتی بوده که تمام را برده و غصباً به هر وسیله بوده تصرّف نمودند. چه اتفاقاتی بوده که به سر ماها رفته و خودتان اطلاع دارید. لذا بنابر این، بیش از این‌ها نتوانستند زیر این بار طاقت‌فرسا تحمل نمایند. این است که بغتتاً، لاجرم به هیجان آمده، عموم ایلات بختیاری از قبیل: چهارلنگ و بختیاروند و بابادی و راکی و گله و بابا احمدی و حسیوند و خواجه‌های موگوئی و زلقی و غیره و غیره و تمامت طوایف بختیاری بلااستثناء به هیجان آمده، اردوئی فوق تصوّر در تنگ‌گزی تمرکز داده. حرفشان این است که بیش از این، تحمّل جور و ظلم و ستم و تعدّیات طاقت‌فرسا را نتوانیم نموده، لاجرم تمام پناهنده به دولت قوی شوکت اعلی‌حضرتی ایران- خلدالله ملکه- بشویم و مطابق یک پروگرام صحیحی، تمام جانفشان دولت شویم و دفع ظلم ظالم از سر مظلوم بنمائیم. مطالب خیلی مفصّل است و بیانات خیلی مطوّل، که گنجایش به تحریر ندارد. قاصد تمام مطالب را به هر شکل که دستور دارد، به عرض حضورتان می‌رساند. بدیهی است، جنابان عالی هم تماماً کمر رشادت و شجاعت و همّت را مستحکم بسته، تمامت ایلات قرب جوار و محوطۀ خود را اطّلاع کامل دهید که عموماً حاضر و آماده و مستعد باشند که به موقع لزوم به هر... که مقتضی است و دستور هم شد، حسب الوظیفه به معاونت و معاضدت همدیگر، درصدد... که در این موقع باریک فوق العاده، با نهایت جدیت و با عزمی... اقدامات بالغه فرموده که عموم ملّت بیچاره بختیاری از تصدیق سر اعلیحضرت شهریاری- ارواحناء فداه- راحت و آسوده شوند. تا چه... عمیم شما. اگر اسمی از یک طایفۀ مهم بختیاری1 برده نشد، به دستور خودشان است. مطلب را بدانید، بیش از این عرض و زحمتی نیست و انتظار نتیجۀ اقدامات بالغه و جواب‌های علاقه‌مند از طرف عموم برادران غیور و خوانین محترم بابادی هستیم».

این نامه که به‌صورت رمزگونه‌ای نوشته شده است، نه تنها انزجار و نارضایتی عمومی طوایف هفت‌لنگ بختیاری را از خوانین آشکار می‌سازد، بلکه در لفافه و به‌گونه‌ای مبهم، سلطنت رضا شاه را به باد انتقاد و تمسخر می‌گیرد. زیرا در زمانی که عموم طوایف بختیاری برای قیام علیه رضا شاه صف‌آرایی کرده بودند، لزومی نداشت که طوایف هفت‌لنگ بخواهند هم‌پیمان و مطیع دولت شوند. بلکه می‌خواهند بگویند که با همۀ ترفندهایی که رضا شاه برای نابودی بختیاری عملی و اجرا کرد، خوانین می‌خواهند که بختیاری مطیع و فرمانبر رژیم باشند.

توضیحات:
1- به نظر می‌رسد نام طایفه مورد نظر زراسوند بوده است که بنابر ملاحظات و روابطی که با خوانین داشتند ،از نوشتن نام طایفه خود خودداری کردند.
2- در حاشیه نامه قید شده است «چون جنگ جهاد است باید پیراهن مبارک امام رضا را با خود بیاورید». بختیاری‌ها بر این اعتقاد هستند که امام رضا(ع) به هنگام عبور از خوزستان ، در قبال پذیرایی شیخ محمدرضا بادآورد جد بابادی عکاشه هدایایی از جمله یک پیراهن به وی اعطا کردند.

منبع : کتاب حماسه زاگرس

دیدگاه‌ها   

 
0 # غلامرضا صالحی 1392-07-04 12:23
http://yazahrajan.blogsky.com/

سلام وقتون بخیر

هیئت عزاداران حضرت زهرا سلام الله علیها

اصفهان، خمینی شهر، جوی آباد، محله بختیاری ها ،جنب مسجد حضرت امیر، خیمه گاه فاطمی،احیاءگران فاطمیه
..........................................
پاره ای از موضوعات:
بابا رستم بختیاری ، استاد عرفای بزرگ
شیخ عبدالله نجفی بختیاری (سیف الله خان از خوانین بختیاری)
شیخ یعقوب بختیاری
.......................................
اللهم عجل لولیک الفرج

عشق مولا دردل لر دائم است

آرزوی لر ظهور قائم است

سینه لر مزرع عشق علیست

زور بازوی لر از ذکر علیست
پاسخ دادن
 
 
-4 # بختیاری 1392-08-15 17:11
درود. اولا امار رضا از سرزمین خوزستان به خراسان برده نشده و این یک افسانه دروغ است چون کاروان امام رضا ازغرب ایران واردشده و پس از گذر از قم راهی خراسان شده است.
دوما هرچند خانواده جعفرقلی خان در حق بختیاری اجحاف نمودند اما هفت لنگ هایی که با علی مردان همسو شدند خاین بودند. چون طبق سندی که در مجلس شورای ملی پیشین محفوظ است علی مردان چهارلنگ برای رهایی ایل چهارلنگ از سلطه هفت لنگ شکایت نموده است و نه کل بختیاری .
سوما این بیت شعر گویای این واقعیت است که علی مردون صرفا به فکر چارلنگ بوده است: بی عروس تو کل بزرن تا مو کنم جنگ شمشیرم به گل زنم سی ایل چالنگ
پاسخ دادن
 
 
+2 # امیرسرداری 1393-09-03 21:58
سلام.لطفابه این بیت هم توجه کن.--قزاق کله پوستی لنگات ملاری..موگدم طرف نبوبابختیاری-- که اگه حرفتون درست بودخانهای هفت لنگ بااو همراهی نمیکردند.لطفادی دتون روباکمی مطالعه درمورد این بزرگ مردتغییربدین.
پاسخ دادن
 
 
+1 # hamzeh 1395-09-14 09:33
آبختیار خان برادر عزیزم بنده با سرکارخیلی مخالفم چون احساس میکنم منبع اطلاعاتی سرکار در این خصوص اصلا واقعی نیست یا معتبر نیست بنده استفاده شما را از کلمه خاىن اصلا نیکو نمیدونم بنده به شخصه از نزدیک با عموی بزرگم که سرباز و پیش مرگ قشون علیمردان خان بود بارها شرح واقعیت را جویا شدم واصلا بسیار متفاوت با این هست که سرکار میفرمایید اصلا علیمردان خان اصلا خودش نصف هفتلنگ نصف چهارلنگ بود واکثر تفنگ چیهاش هم هفت لنگ بودند در مورد اعتراض کلانتران به اولاد جعفرقلی قصه درازی داره که دراینجا قابل شرح نیست ولی بعداز جنگ که علیمردان خان در سفید دشت اردو زده بودند تمام اولاد جعفرقلی به دیدن علیمردان خان رفتند وملا بازفتی ومابقی کلانتران هم همگی رفته بودند
پاسخ دادن
 
 
+10 # مدیرسا 1392-08-16 08:45
با سلام
1- تمام منابع معتبر تاریخی سفر امام رضا(ع) به خوزستان را تایید میکنند ولی اکثرآ معتقد هستند از مسیر خوزستان، شیراز ، نیشابور به مرو بوده است
2- ورود امام رضا به منطقه بختیاری یک باور ریشه دار در بین بختیاریها میباشد این احتمال وجود دارد امام رضا به شوشتر آمده و از طریق حاک بختیاری به فارس تشریف بردند.
3-علی مردان خان و روسای چهارلنگ دو نامه به رییس مجلس نوشتند هر دو نامه علیه برخی خوانین است نه علیه هفت لنگ در همین سایت یکی از نامه ها منتشر شده هر دو نامه در کتاب حماسه زاگرس آمده است
4- قیام علی مردان یک قیام ملی بود بیشتر نیروها و همراهان وی و همینطور بیشتر دست گیرشدگان ،زندانیان و اعدامیان هفت لنگ بودند بنایراین نظر شما کاملاً مردود و نادرست است
پاسخ دادن
 
 
-1 # نوه خان 1392-09-10 15:32
سلام و عرض ادب
اسناد خوانین هفت لنگ بختیاری(بابادی عکاشه)؟؟. من دوست دارم اسنادی که باعث از هم پاشیدگی طایفه ای بوده است را هم رو کنید و آن هم تعرض خوانین به عمو زاده ها و متواری کردن آنهاو به تارج کشیدن اموال برادرزاده ها، و این که الان هم حرف اول را پول می زند برای خانراده ها و کسر شان آنها می شود از کسانی یاد کنند که زمانی از نظر ریشه بالاتر از آنها بوده اند و ..
پاسخ دادن
 
 
-4 # نوه خان 1392-09-10 15:44
سلام
آن دو خان عالی مقام که مردم بیچاره به آنها پناهنده شدند از نزدیکان بنده هستند آباباخان عکاشه و موسی خان عکاشه اما ...
اگر گذشته هم مثل امروز بوده است من با این که نوه خان هستم ،زمین و زمان را سپاسگزارم که بازی خان خانی برچیده شده است .چرا که امروز اولاد خوانین بزرگ فقط در مراسم سوگواری خودنمایی می کنند نه عروسی.و رسم خینه چو را فراموش کرده اند چرا که اگر نوادگان پزشکان چیره دست !! هم باشند پول را می شناسند نه قومی چه برسد به ایل؟؟؟و حتی حاضر نیستند دست یک تحصیل کرده رابگیرند چه رسد به ...
بگذریم خان یعنی پول و پول و پول و لاف آن هم فقط در مجلس عزا مه عروسی
خیلی دوست دارم سایتتون را به این سمت بکشانید تا نظرات را بشنوید و فکری کنید.نه این که هی تکرار مکررات ،ای کاش می نوشتید که فلان خانزاده امروزی چه خدمتی به فامیل نزدیک کرده نه ایل
پاسخ دادن
 
 
+3 # بهنام چراغپور 1393-09-05 22:04
سلام.باسپاس از سندی که درموردحمایت کلانتران هفت لنگ ازعلیمردان خان چهارلنگ وناراحتی ازخوانین دورکی ارائه کردید،لطفا اسامی همه کلانتران راارائه کنیدبخصوص کلانتران بابادی وطایفه احمدمحمودی،پدرب زرگ من آمنصور چراغپوردرنبرد سفیددشت وفرخشهرحضوری شجاعانه داشت وحتی علیمردان خان درعبور ازتنگ گزی مهمان آمنصور چراغپور درمیهه بوده است ،این مهم ازسر حق شناسی وادای دین به تمام آزادی خواهان ومبارزان بختیاری میباشد،ضمنا میتوان این سند تاریخی بختیاری رادراندازه ای بزرگتر دراین صفحه قرار داد،امید آنکه به این خواسته ی ناچیز هم تبارتان بهادهید.باسپاس ودرود به ایران وایرانی وبختیاری ،مبارزان راه آزادی وسواران دلیر بختیاری وعلیمردان خان بختیاری.بدرود
پاسخ دادن
 
 
-1 # آدینارشجاعی راکی 1393-11-07 19:33
ممنون سپاس از متن خوبتون. از طرف کلانتر ایل راکی
پاسخ دادن
 
 
+2 # رضا بابااحمدی 1394-01-28 14:21
با سلام و تشکر لطفا اسمی 32 عزیز امضاکننده این سند را بنویسید.
پاسخ دادن
 
 
-1 # محمدزلقی 1394-11-04 12:41
سلام لطفا بی راه از خوانین دورکی هفت لنگ غیراز علی قلی خان سرداراسعدتحریف ننمایید.زیرا بدبختی امروز جامعه بختیاری از خیانت انها سرچشمه میگیردخصوصا ایلات گ
پاسخ دادن
 
 
-1 # محمدزلقی 1394-11-04 12:43
خیانت خوانین دورکی هفت لنگ مشهود میباشد
پاسخ دادن
 
 
-1 # رسول 1394-12-18 11:08
سلام دوست عزیز . بنده نمیدانم اطلاعات تاریخی شما تا چه اندازه است و یا اینکه تا چه حد در مورد حوادث تاریخی مطالعه و یا تحقیق داشته اید که حال به این راحتی نظر خود را در مورد موضوعی به صراحت اعلام میکنید . اولا باید به شما عرض کنم که از قضاوت ها ی مغرضانه و متعصبانه اگر دوری کنید به نفعتان است و میتواند فکرتان را در مسیر درست فکر کردن قرار دهد . این که نظر دادن شما کاملا از روی حب و بغض و مغرضانه بوده است جای هیچ شکی نیست . اگر شما بزرگانی دارید بروید از آنها سوال کنید در مورد طوایف پیشین . به عنوان مثال طایفه ی بابااحمدی به طایفه ی ((خان تراش )) معروف بود یعنی اینکه این طایفه زیر بار هیچ خان و خان زاده ای نرفتند و همیشه خاری بوده اند به چشم خوانین زورگو و یا طایفه ی موگویی و خواجه های آنها به (( خان کش )) معروف بودند و تعداد زیادی از خوانین بختیاری به دست آنها کشته شدند . دوست عزیز اگر مطلبی را در سایتتان منتشر میکنید دیگر لازم نیست قضاوت نیز بکنید قضاوت را بگذارید بر عهده ی خواننده .
ممنون .
پاسخ دادن
 
 
0 # فرشادکریمی بابااحمدی 1395-03-18 16:01
سلام درود بر شما، بهترین سپاسهایم تقدیم تان باد....
پاسخ دادن
 
 
-1 # مهدی 1395-02-31 23:59
با سلام و خسته نباشید خدمت دوستان عزیز .
ممنون بابت این سند با ارزش که تو سایتتون گذاشتید من خودم از ایل و تبار علیمردان خان هستم و همیشه این افتخار را دارم که خون علیمردان خان در بدن من جاریست ولی ای کاش بیشتر و ریز بین تر به بعد از این مردسالاران برزگ بختیاری چهارلنگ تحقیق میکردید .مثلا آباقر سلیمانوند محمود صالح ک پدر جد من هستند در بسیاری از محافل بختیاری و جنگها شرکت داشتند ولی امروزه به غیر از ایل و دیار چیزی دیگر به یادگار ندارند .. شما مطالب زیادی بگذارید تا زحمات دلیر مردان به نسل بعد منتقل شود .. با سپاس درودبه ایران وایرانی ..
پاسخ دادن
 
 
-1 # محمدزلقی 1395-05-06 22:14
گویل منظور از خیانت خوانین دورکی تعدادی چند ان هم اولاد جعفرقلی خان دورکی میباشد چنانکه امروز در هیچ منبعی نامی از انان برده نمیشود.دورود خدا برخوانین بختیاری دورود خدا بر ایل چارلنگ درود خدا بر ایل زلکی وشهدای جنگ سفیدشت .رضاشاه پناه پناه اورد به انگلیسی
داد ز دست علی مردون چوقا لویسی.
پاسخ دادن
 
 
+1 # البرز 1395-08-26 16:05
با عرض سلام
افتخارات بختياري هميشه خوانين دوركي بوده اند و در كمال خيانت بعضي خوانينن .... باز هم در هر شرايطي مانند جنگ سفيددشت انها را به حدي ياري كردند كه خود .... هم ياريشان نكرد براي شما كه فرموديد خوانين دوركي خيانت كرده اند بيان كردم اگر نميداني بدان و بي جهت و بي اطلاع قضاوت نكن
پاسخ دادن
 

نوشتن دیدگاه

* نمایش نظرات به منزله تائید آنها نمی‌باشد.
* مسئولیت نظر با کاربر می‌باشد.
* ایمیل فعال خود را وارد نمایید.
* در صورت امکان نام و شهرت خود را کامل وارد کنید.


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

درباره ما

تازه‌های کتاب

 کتاب «نخستین جرعه از این جام» میزبانی و قهرمانی تیم ملی فوتبال ایران در جام ملت های آسیا (۱۳۴۷-۱۹۶۸) را از زوایای سیاسی-اجتماعی و ورزشی با نگاهی تازه مورد کنکاش قرار داده است.
 شیمبار (شیم بار) جلگه گرمسیری شیمبار در شمال خوزستان واقع گردیده و تقریباً نزدیک به نقطه صفر مرزی بین استان خوزستان و چهار محال بختیاری قرار دارد. این منطقه گردشگری از توابع بخش چلو شهرستان اندیکا می باشد که در 45 کیلومتری شهر قلعه خواجه  و یکصد کیلومتری مسجدسلیمان و220 کیلومتری اهواز است.  
 «فراز و فرود ایل کیان ارثی با تاکید بر ظهور و سقوط محمدتقی خان بختیاری» عنوان کتابی است که توسط مصطفی علیزاده گل سفیدی به نگارش درآمده و آماده چاپ شده است. در این کتاب با استناد به منابع مختلف تاریخی به بررسی ایل کیان ارثی و روسای آن از دوره صفویه تا 50 سال پیش پرداخته و شامل 5 فصل به شرح ذیل است: